IMO

سازمان جهانی دریانوردی(IMO) که ایران از سال 1958 عضویت در آن را پذیرفته است شامل مجموعه مقرراتی است که در کنوانسیون 1978 مطرح و برای کلیه کشورهای عضواز 28 April 1984 اجباری شد.

حوادث در سال های 1992_1993 که در تنگه ای واقع در Shetland Islands واقع در شمال انگلستان اتفاق افتاد موجب ارائه اصلاحاتی در مصوبات کنوانسیون STCW_78 شد که چون در سال 1995 به تصویب IMO رسید بهSTCW_95  معروف شده است. مفاد این کنوانسیون نیز در تاریخ 7/5/1375 مورد تصویب مجلس شورای اسلامی ایران واقع و از همان تاریخ ج.ا.ایران نیز از متعهدین این کنوانسیون شد و بر اساس آن از تاریخ 1Feb2002 مصادف با 12/11/80 چنانچه هر کشتی عضو دولت متعهدین(Contracting Governments)  در بنادر سایر اعضا از اجرای مصوبات کنوانسیون عدول کند تحت تعقیب قرار گرفته و حتی بازداشت می شود.

در کشور ما  سازمان بنادر و کشتیرانی به عنوان متولی و ناظر بر اجرای این مصوبات در بنادر ایرانی است.

از عمده ترین اهداف کنوانسیون STCW_95 یکسان سازی سطح آموزش های دریانوردان و مدارک دریایی مرتبط با آن آموزش ها می باشد.در همین راستا و در اجرای استاندارد کردن آموزش ها دانشگاه علوم دریایی امام خمینی نوشهر در زمینه آموزش افسران دریایی جزو اولین مراکز آموزش دریایی بود که با اخذ ISOاز موسسه DNV نروژ اجرای دوره های آموزشی را بر اساس معیار های کنوانسیون انجام می دهد.

نفتکش

تا اواخر دهه 1880 میلادی، قبل از اینکه کشتی نفتکش ابداع شود،نفت خام در بشکه های بزرگ بوسیله کشتی حمل می شد و به کرات پیش آمده بود که بر اثر تلاطم دریا بشکه ها در هم می شکستند و با از بین رفتن محتویاتش ضررهای غیر قابل جبرانی پیش می آمد.

در همین ایام ایده و تبادل نظر دو برادر روسی به نام های لودویگ نوبل و روبرت نوبل مبنی بر حمل نفت خام همچون غله (بصورت فله) مورد مضحکه صاحبان صنایع روسیه بود .بخصوص اینکه چنین ایده ای حتی به فکر امریکایی ها هم نرسیده بود، آنها که از سال 1860 میلادی تجربه حمل دریایی نفت خام را داشتند و کشتی های مختلفی را به این منظور طراحی کرده بودند. علیرغم تمام این اوضاع و احوال، لودویگ نوبل با تلفیق تجربیات خود از طراحی کشتی های بخار گرفته تا کشتی های جنگی با دستاوردهای دیگران در راه تحقق بخشیدن به ایده اش همچنان پیش رفت، تا اینکه در سال 1877 میلادی توانست نخستین کشتی فولادی جهان را سفارش دهد.سفارش ساخت این کشتی به کارگاهی در گوتنبرگ داده شد که قبلا سفارش ساخت چند کشتی را از موسسه تجاری نفتا گرفته بود.دریافت این سفارش همزمان بود با روز عروسی رئیس کارگاه کشتی سازی بنام لیند هولمن ،ولی او بجای شرکت در عروسی بلافاصله به سن پترزبورگ رفت و به اتفاق لودویگ نوبل به طراحی کشتی پرداختند که نفت خام مستقیما در داخل بدنه آن قرار می گرفت و همچنین مانع از حرکت نفت خام می شد .با در نظر گرفتن جریان آب در رودخانه های ولگا و دانوب ، ابعاد و عمق این کشتی طراحی شد. برای آن هشت عدد مخزن متحرک طراحی شد که هنگام عبور از کانال های کم عمق آنها را از کشتی پیاده می کردند . در زمان پرآبی در فصل بهار طی دو هفته امکان سفر این کشتی از دریای بالتیک به دریای خزر وجود داشت.این کشتی ،بنا به ملاحظات آتش در دین زرتشتی به نام پیامبر آن _زوروآستر_نامیده شد .شاید هم لودویگ نوبل مانند دیگر اروپائیان تحت تاثیر آموزه های زرتشت بوده است.

یالمار کروسل نخستین ناخدای کشتی "زرتشت" بود و در ماه may1878 میلادی آن را از دریای بالتیک به باکو رساند.طی سال های 1881 و1882 میلادی شش فروند کشتی دیگر در کارگاه کشتی سازی لیند هولمن ساخته شد و "محمد"و"موسی" و"برهما" و"سقراط" و"اسپینوزا" و"داروین" نام گرفتند.

در سال 1886 نخستین کشتی اقیانوس پیمای حمل نفت خام بصورت فله با نیروی محرکه بخار بنام "پترولیا"به آب انداخته شد که پس از مرگ لودویک نوبل این کشتی بنام وی تغییر نام یافت .پس از اینکه نفتکش"Burdon Sea Old"  در پی یک طوفان دریایی در بندر باکو دچار حریق شد و از بین رفت ،تلاش زیادی بکار گرفته شد تا خطر آتش سوزی به هنگام بارگیری و تخلیه بار کاهش یابد .

رقبا ،صاحبان صنایع و مقامات دولتی و بندری روسیه به دقت کشتی "زرتشت" را زیر نظر گرفتند و کپی برداری کردند که نتیجه آن سفارش ساخت 53 فروند تانکر بخار به ارزش 12 میلیون کرون به کارگاه های کشتی سازی موتالا، لیند هولمند، برگ سوند و کوکومس گردید.

GPS چیست؟

سیستم محل یابی جهانی (Global Positioning Systems)، بک سیستم راهبری و مسیریابی ماهواره ای است که از شبکه ای با 24 ماهواره تشکیل شده است. این ماهواره ها به سفارش وزارت دفاع ایالات متحده ساخته و در مدار قرار داده شده اند. این سیستم در ابتدا برای مصارف نظامی تهیه شد ولی از سال 1980 استفاده عمومی آن آزاد و آغاز شد.

 

خدمات این مجموعه در هر شرایط آب و هوایی و در هر نقطه از کره زمین در تمام ساعت شبانه روز در دسترس است. پدید آوردنگان این سیستم، هیچ حق اشتراکی برای کاربران در نظر نگرفته اند و استفاده از آن رایگان است

GPS چگونه کار می کند؟
ماهواره های این سیستم، در مداراتی دقیق هر روز 2 بار بدور زمین می گردند و اطلاعاتی را به زمین مخابره می کنند. گیرنده های GPS این اطلاعات را دریافت کرده و با انجام محاسبات هندسی، محل دقیق گیرنده را نسبت به زمین محاسبه می کنند. در واقع گیرنده زمان ارسال سیگنال توسط ماهواره را با زمان دریافت آن مقایسه می کند. از اختلاف این دو زمان فاصله گیرنده از ماهواره تعیین می گردد. حال این عمل را با داده های دریافتی از چند ماهواره دیگر تکرار می کند و بدین ترتیب محل دقیق گیرنده را با اختلافی ناچیز، معین می کند.

گیرنده به دریافت اطلاعات همزمان از حداقل 3 ماهواره برای محاسبه 2 بعدی و یافتن طول و عرض جغرافیایی، و همچنین دریافت اطلاعات حداقل 4 ماهواره برای یافتن مختصات سه بعدی نیازمند است. با ادامه دریافت اطلاعات از ماهواره ها گیرنده اقدام به محاسبه سرعت، جهت، مسیرپیموده شده، فواصل طی شده، فاصله باقی مانده تا مقصد، زمان طلوع و غروب خورشید و بسیاری اطاعات مفید دیگر، می نماید

ماهواره های GPS

24 عدد ماهواره GPS در مدارهایی بفاصله 24000 هزار مایل از سطح دریا گردش می کنند. هر ماهواره دقیقا طی 12 ساعت یک دور کامل بدور زمین می گردد. سرعت هریک 7000 مایل بر ساعت است. این ماهواره ها نیروی خود را از خورشید تامین می کنند. همچنین باتری هایی نیز برای زمانهای خورشید گرفتگی و یا مواقعی که در سایه زمین حرکت می کنند بهمراه دارند. راکتهای کوچکی نیز ماهواره ها را در مسیر صحیح نگاه می دارد. به این ماهواره ها NAVSTAR نیز گفته می شود.

در اینجا به برخی مشخصه های جالب این سیستم اشاره می کنیم:

• اولین ماهواره GPS در سال 1978 یعنی حدود 35 سال پیش در مدار زمین قرار گرفت.
• در سال 1994 شبکه 24 عددی NAVSTAR تکمیل گردید.
• عمر هر ماهواره حدود 10 سال است که پس از آن جایگزین می گردد.
• هر ماهواره حدود 2000 پاوند وزن دارد و طول باتری های خورشیدی آن 5.5 متر است.
• انرژی مصرفی هر ماهواره، کمتر از 50 وات است.

 

گیرنده GPS

بسته به نوع مصرف و بودجه می توانید از طیف وسیع گیرنده های GPS بهره ببرید. همچنین، باید از در دسترس بودن نقشه مناسب و بروزجهت ناحیه مورد استفاده تان، اطمینان حاصل کنید. امروزه بهای گیرنده های GPS بطور چشمگیری کاهش پیدا کرده است و هم اکنون در کشور ما با بهایی معادل یک عدد گوشی متوسط موبایل نیز می توان گیرنده GPS تهیه کرد. در کشورهای توسعه یافته از این سیستم جهت کمک به راهبری خودرو، کشتی و انواع وسایل نقلیه بهره گیری می شود.

 

هر چه نقشه های منطقه ای که در حافظه گیرنده بارگذاری می شود دقیق تر باشد، سرویسهایی که از GPS می توان دریافت داشت نیز ارتقا می یابد. برای مثال، می توان از GPS مسیر نزدیکنرین پمپ بنزین، تعمیرگاه و یا ایستگاه قطار را سوال نمود و مسیر پیشنهادی را دنبال کرد. دقت مکانیابی این سیستم در حد چند متر می باشد، که بسته به کیفیت گیرنده تغییر می کند. از سیستم محلیابی جهانی می توان در کارههایی چون نقشه برداری و مساحی، پروژه های عمرانی، کوهنوردی، کایت سواری، سفر در مناطق ناشناخته، کشتی رانی و قایقرانی، عملیات نجات هنگام وقوع سیل و زمینلرزه و هر فعالیت دیگر که نیازمند محلیابی باشد، بهره برد.

هر کس که بخواهد بداند کجاست و بکجا می رود به این سیستم نیازمند است، با توجه به نزول شدید بهای گیرنده های این سیستم، و افزایش امکانات آنها، این تکنولوژی در آینده نزدیک بیش از پیش در اختیار همگان قرار خواهد گرفت

کاپیتان کیست؟

واژه کاپیتان به عنوان یک مقام و رتبه در نیروهای نظامی به کار برده می شود و در کشتیرانی تجاری لقبی است جهت ادای احترام و تواضع به فردی که مسولیت هدایت و کنترل کشتی را عهده دار است.

در کشورهای امریکا و کانادا این رتبه به شخصی داده می شود که رهبری گروهی از افراد را بر عهده دارد ،به عنوان مثال به فردی که مسول کارخانه است یا پلیسی که عهده دار نظارت بر افراد خود است.

عموما این لقب به فردی اطلاق می شود که مسولیت یک وسیله نقلیه را بر عهده داشته و یا مسول گروهی از مردم است. این واژه در ورزش نیز کاربرد دارد .در صنعت کشتیرانی تجاری به شخصی که بالاترین مسولیت در اداره و کنترل کشتی را داراست ، فرمانده کشتی می گویند که رتبه یا درجه وی فرمانده(Master) خوانده می شود.

از نظر IFSMA(International Federation of Ship Masters Association) این سمت افرادی را شامل می شود که دارای مدرک معتبر شایستگی بین المللی هستند که توسط دولت صادر شده است .

گروهی از انستیتوهای تخصصی نیز اعضای خود را کاپیتان می نامند که کاربرد این واژه در این شرایط تنها برای ادای احترام به آنهاست .

اعضای انجمن فرماندهان دریانورد (Master Mariners)  زمانی به عنوان کاپیتان پذیرفته می شوند که حداقل 5 سال از تاریخ اخذ مدرک فرماندهی ایشان سپری شده باشد،این افراد در مجامع و دادگاه ها نیز به کاپیتان معروف هستند .

در سازمان تجارت و حمل و نقل انگلستان (D.O.T) یکی از شرایط بازرسان دریایی علاوه بر داشتن مدرک فوق تخصصی فرماندهی و یا لیسانس دریانوردی ،باید حداقل 2 سال تجربه فرماندهی بر روی کشتی های اقیانوس پیما را داشته باشند .

بر این اساس "کاپیتان" در صنعت دریانوردی یا کشتیرانی به فردی گفته می شود که به بالاترین مرحله از تخصص و استاندارد رسیده باشد تا بتواند با استفاده از دانش و تجربه و قدرت تصمیم گیری کشتی را فرماندهی و کنترل کند.